Anlaşmalı Boşanma Davasında Hakim Ne Sorar?

Ağustos 18, 2026 · Aile ve Boşanma Hukuku · Yazar Av. Mustafa Kürşad Arı

Anlaşmalı boşanma davasında hakim ne sorar? Hakim duruşmada her iki tarafa da temel olarak şu soruları yöneltir: boşanmak isteyip istemediklerini, protokolü okuyup anlayarak özgür iradeleriyle imzalayıp imzalamadıklarını, nafaka ve tazminat taleplerini, varsa müşterek çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzenini. Amaç, protokoldeki iradenin baskı ve tehdit olmadan, bilinçli şekilde oluştuğunu bizzat teyit etmektir. Uygulamada duruşma çoğunlukla 5-10 dakika sürer ve tek celsede karar verilir; ancak tereddütlü veya çelişkili cevaplar davanın çekişmeliye dönüşmesine neden olabilir. Aşağıda hakimin sorduğu her soruyu, verilebilecek örnek cevaplarla ve yanlış cevabın doğuracağı riskle birlikte bulabilirsiniz. Anlaşmalı boşanma davasında hakim ne sorar, anlaşmalı olarak boşanmaya karar veren eşlerin en çok araştırdığı konulardan biridir. Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için öncelikle evlilik birliğinin en az 1 yıl devam etmiş olması gerekir. Eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları ile ilgili anlaşma sağlamış olması, davanın anlaşmalı boşanma olarak açılmasını mümkün kılar. Taraflar, boşanmanın sonuçlarına ilişkin her türlü detayı içeren “anlaşmalı boşanma protokolü“nü imzalar ve dava bu protokole göre neticelendirilir. Taraflar iradelerini gösteren bu protokolü mahkemeye sunmuş olmalarına karşın duruşmaya bizzat katılmak zorundadır. Bu zorunluluğun temel nedeni, protokolde yazılı iradelerin gerçek ve etki altında olmayan iradeler olduğunun hakim huzurunda sözlü beyanla da teyit edilmesi gerekliliğidir.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Hakimin Rolü Nedir?

Anlaşmalı boşanma davasında hakim, sürecin adil ve hukuka uygun şekilde sonuçlanmasını sağlayan makamdır. Hakim, tarafların mutabakatını onaylamadan önce anlaşmanın her iki tarafın da çıkarlarını koruduğundan emin olmalıdır. Hakimin bu davalarda üstlendiği sorumluluklar şunlardır:

• Şartların denetimi: 1 yıllık evlilik şartı ve tarafların bizzat dinlenmesi gibi TMK 166/3 koşullarını resen kontrol eder.
• Soru sormak: Anlaşmanın detaylarını ve tarafların iradesini anlamak için gerekli gördüğü tüm soruları yöneltir.
• Kanuni uygunluk kontrolü: Protokolün yürürlükteki mevzuata uygunluğunu denetler.
• İrade kontrolü: Tarafların anlaşmayı özgür iradeleriyle, baskı altında kalmadan yaptıklarını doğrular.
• Onay veya müdahale: Şartlar uygunsa protokolü onaylar; çocuğun üstün yararına aykırılık görürse değişiklik isteyebilir.

Hakimin karşısına çıkan tarafların, sorulara net ve tutarlı cevap vermeleri gerektiğini bilmeleri önemlidir; çünkü tereddütlü bir beyan, tek celsede bitecek davayı aylarca sürecek çekişmeli bir sürece dönüştürebilir.

Hakimin Sorduğu Sorular, Örnek Cevaplar ve Riskler

Aşağıdaki tabloda, uygulamada hakimlerin anlaşmalı boşanma duruşmasında en sık yönelttiği sorular; her soruya verilebilecek örnek cevap ve yanlış ya da tereddütlü cevabın doğurabileceği sonuçla birlikte yer almaktadır:

Hakimin Sorusu	Örnek Cevap	Tereddütlü/Yanlış Cevabın Riski
“Boşanmak istiyor musunuz?”	“Evet, kendi özgür irademle boşanmak istiyorum.”	“Bilmiyorum”, “o istedi” gibi cevaplar irade şüphesi doğurur; dava çekişmeliye dönüşebilir.
“Protokolü okudunuz mu, kabul ediyor musunuz?”	“Okudum, tüm maddelerini anlayarak kabul ediyorum, imza bana aittir.”	“Avukatım halletti, ben okumadım” cevabı protokolün yeniden okunmasına ve duruşmanın uzamasına yol açar.
“Bu kararı baskı veya tehdit altında mı aldınız?”	“Hayır, hiçbir baskı yok; kararı birlikte ve özgürce aldık.”	En küçük bir baskı iması, hakimin tarafları ayrı ayrı dinlemesine ve onayı reddetmesine neden olabilir.
“Nafaka talebiniz var mı?”	“Protokolde yazdığı şekilde aylık … TL yoksulluk nafakası talep ediyorum” veya “Nafaka talebim yoktur, bu hakkımdan feragat ediyorum.”	Talebin protokolle çelişmesi hâlinde hakim mutabakat bozuldu sayar; sessiz kalmak da iradeyi belirsizleştirir.
“Maddi/manevi tazminat talebiniz var mı?”	“Protokoldeki gibi talebim yoktur / … TL üzerinde anlaştık.”	Duruşmada feragat edilen tazminat sonradan ayrı dava ile istenemez; cevabın bilinçli verilmesi gerekir.
“Çocuğun velayeti kimde kalacak, kişisel ilişki nasıl olacak?”	“Velayet annede kalacak; baba her ayın 1. ve 3. hafta sonu ile dini bayramların 2. günü çocukla görüşecek.”	Belirsiz veya çocuğun yararına aykırı düzenleme, hakimin protokole müdahale etmesine yol açar.
“Mal paylaşımı ve ziynet eşyaları konusunda anlaştınız mı?”	“Protokolde yazdığı şekilde paylaştık; başkaca talebimiz yoktur.”	Protokolde düzenlenmemişse hakim sormayabilir; ancak beyan protokolle çelişirse onay riske girer.

Görüldüğü gibi doğru cevapların ortak formülü üçlüdür: net olmak, protokolle tutarlı olmak ve özgür iradeyi vurgulamak. Hakim ezber cevap aramaz; aradığı şey kararlılık ve tutarlılıktır.

Duruşma Nasıl Geçer? Adım Adım Anlaşmalı Boşanma Duruşması

Anlaşmalı boşanma duruşması, adliye koridorunda saatler süren bekleyişin aksine, salonda genellikle 5 ila 10 dakika içinde tamamlanır. Akış şu şekilde ilerler:

1. Yoklama ve salona alınma: Dosya sırası geldiğinde taraflar (ve varsa vekilleri) mübaşir tarafından salona çağrılır.
2. Kimlik tespiti: Hakim, tarafların kimliklerini tespit eder ve duruşma tutanağına geçirir.
3. İlk soru davacıya: Hakim kural olarak ilk sözü davanın açılmasına öncülük eden tarafa (davacıya) verir ve boşanma iradesini sorar.
4. Davalının dinlenmesi: Aynı sorular davalı tarafa da yöneltilir; her iki eşin beyanı ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
5. Protokolün teyidi: Protokolün okunup anlaşıldığı, imzaların taraflara ait olduğu ve maddelerin kabul edildiği sorulur. Hakim gerekli görürse tek tek maddeler üzerinden geçebilir.
6. Kararın tefhimi: Şartlar oluşmuşsa hakim boşanmaya karar verir ve kararı duruşmada açıklar.

Kararın açıklanması evliliğin aynı gün sona erdiği anlamına gelmez; gerekçeli kararın yazılması, tebliği ve istinaf süresinin (2 hafta) geçmesiyle karar kesinleşir. Duruşma sonrası takvimin tamamı için anlaşmalı boşanma ne kadar sürer yazımızı inceleyebilirsiniz.

Hakim Protokole Ne Zaman Müdahale Eder?

Anlaşmalı boşanmada hakimin genel olarak takdir yetkisi sınırlı olsa da, velayet ve iştirak nafakası konularında takdir yetkisi tamdır; çünkü bu konularda “çocuğun üstün yararı” kamu düzenindendir. Uygulamada hakimin 5 dakikalık rutini bozup protokole müdahale ettiği tipik durumlar şunlardır:

• Küçük yaştaki çocuğun velayetinin hayatın olağan akışına aykırı düzenlenmesi: Örneğin anne bakımına muhtaç yaştaki bir çocuğun velayetinin gerekçesiz şekilde babaya bırakılması hâlinde hakim taraflara detaylı sorular yöneltir.
• İştirak nafakasının hiç istenmemesi: Çocuk için nafaka, velayeti alan ebeveynin feragat edebileceği bir hak değildir; hakim düşük ya da sıfır iştirak nafakasını sorgulayabilir ve resen nafakaya hükmedebilir.
• Kişisel ilişki günlerinin yerleşik uygulamaya aykırı yazılması: Çocukla görüşmeyi fiilen imkânsız kılan düzenlemeler kabul edilmez.
• Bir tarafın açıkça mağdur edildiği izlenimi: Tüm malvarlığının tek tarafta toplandığı, diğer eşin tereddütlü konuştuğu durumlarda hakim tarafları ayrı ayrı da dinleyebilir.

Hakim değişiklik önerdiğinde taraflar bu değişikliği kabul ederse dava anlaşmalı olarak sonuçlanır; kabul etmezlerse dava çekişmeli boşanmaya dönüşür. Bu nedenle protokolün en baştan hukuka ve yerleşik uygulamaya uygun hazırlanması, duruşmanın tek celsede bitmesinin ön koşuludur.

Anlaşmalı Boşanmada Hakim Karşısına Çıkılır mı? Duruşmaya Katılmak Zorunlu mu?

Evet. Anlaşmalı boşanmada her iki tarafın da duruşmaya bizzat katılması ve hakim huzurunda dinlenmesi zorunludur (TMK 166/3). Avukatla temsil ediliyor olmak bu zorunluluğu kaldırmaz; vekil, tarafın yerine irade beyanında bulunamaz. Taraflardan biri duruşmaya gelmezse hakim anlaşmalı boşanmaya karar veremez; dava ya ertelenir ya da çekişmeli usule göre devam eder.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Hakim Soruyu İlk Olarak Kime Sorar?

Hakim kural olarak ilk soruyu davacıya sorar; davanın açılmasına öncülük eden tarafın iradesinin hâlâ devam edip etmediğini kontrol eder. Ancak anlaşmalı boşanmada davacı-davalı ayrımının hukuki bir üstünlüğü yoktur; usul gereği bir taraf davacı, diğeri davalı konumundadır. Önemli olan, her iki eşin de aynı netlikte ve özgür iradeyle cevap vermesi ve beyanların tutanağa geçirilmesidir.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Delil İstenir mi?

Anlaşmalı boşanma davası evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayandığından ve taraflar sonuçlar üzerinde anlaşmış olduğundan, delil araştırması yapılmasına gerek yoktur. Delil, çekişmeli bir durumu açıklığa kavuşturmak için kullanılır; anlaşma sağlanan konularda tanık dinlenmesi veya delil sunulması söz konusu olmaz. Boşanma çekişmeliyse durum tamamen değişir: hakim iddiaları aydınlatmak için taraflara ve tanıklara detaylı sorular yöneltir. Bu sürecin ayrıntıları için çekişmeli boşanma davasında hakim neler sorar yazımızı inceleyebilirsiniz.

Hakimin Konu Bazında Sorduğu Sorular

Nafaka Konusundaki Sorular

Hakim, taraflara nafaka taleplerinin olup olmadığını; talep varsa miktarını, ödeme şeklini ve zamanını sorar. Tarafların yoksulluk nafakası talep etmemeleri hâlinde, bu yöndeki iradelerini duruşmada açıkça beyan etmeleri gerekir; sessiz kalmak yeterli değildir.

Maddi ve Manevi Tazminata İlişkin Sorular

Hakim, tarafların maddi ya da manevi tazminat taleplerinin olup olmadığını ve varsa miktarını sorar. Talep varsa miktar ve ödeme günü karara yazılır. Önemli uyarı: bu aşamada tazminat hakkından feragat eden taraf, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunamaz. Bu nedenle duruşmadaki tek cümlelik beyan, kalıcı hak kaybı doğurabilir.

Velayet Konusundaki Sorular

Müşterek çocuk varsa hakim; velayetin annede mi babada mı kalacağını, velayeti almayan tarafın çocukla nerede, ne zaman ve ne sıklıkta kişisel ilişki kuracağını ve iştirak nafakasının miktarını sorar. Velayet ve iştirak nafakası, hakimin takdir yetkisinin tam olduğu konulardır; hakim “çocuğun üstün yararına” aykırı gördüğü düzenlemeyi değiştirebilir.

Mal Paylaşımına İlişkin Sorular

Taraflar mal paylaşımını protokolde düzenleyebilecekleri gibi, bu konuyu boşanma sonrası ayrı bir davaya da bırakabilirler. Protokolde düzenlenmişse hakim; malların nasıl paylaşıldığını, değer artış payı veya katkı payı alacağı taleplerinin bulunup bulunmadığını ve ziynet eşyalarının kimde kalacağını taraflara beyan ettirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma davası tek celsede biter mi?

Evet, kural olarak tek celsede biter. Protokol hukuka uygunsa, taraflar duruşmaya katılmış ve iradelerini net şekilde beyan etmişse hakim ilk duruşmada boşanmaya karar verir. Karar, gerekçeli kararın tebliği ve 2 haftalık istinaf süresinin geçmesiyle kesinleşir.

Taraflardan biri duruşmaya gelmezse ne olur?

Anlaşmalı boşanmada her iki tarafın da hakim huzurunda bizzat dinlenmesi zorunlu olduğundan, bir tarafın gelmemesi hâlinde hakim anlaşmalı boşanmaya karar veremez. Duruşma ertelenebilir veya dava çekişmeli usule göre devam edebilir.

Avukatım varsa yine duruşmaya katılmam gerekir mi?

Evet. Avukat, dilekçe ve protokolün hazırlanması ile sürecin takibinde tarafları temsil eder; ancak boşanma iradesinin hakim huzurunda bizzat açıklanması kanuni zorunluluktur. Vekil, tarafın yerine bu beyanda bulunamaz.

Hakimin sorularına yanlış veya tereddütlü cevap verirsem ne olur?

Tereddütlü, çelişkili veya baskı iması taşıyan cevaplar, hakimin iradenin özgürce oluşmadığı kanaatine varmasına neden olabilir. Bu durumda hakim anlaşmalı boşanmayı onaylamaz ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşür; süreç aylarca uzayabilir.

Hakim tarafların anlaşmasını reddedebilir mi?

Evet. Hakim, protokolü yasalara veya hakkaniyete aykırı görürse — özellikle çocukların menfaatine aykırı düzenlemelerde — anlaşmayı olduğu gibi onaylamayabilir; değişiklik önerebilir. Taraflar değişikliği kabul ederse dava anlaşmalı sonuçlanır, kabul etmezlerse çekişmeliye döner.

Anlaşmalı boşanma davasında hakim kadına ne sorar?

Hakim her iki tarafa da aynı temel soruları yöneltir; kadına özgü ayrı bir soru seti yoktur. Bununla birlikte uygulamada kadına ek olarak boşanma sonrası hangi soyadını kullanacağı ve varsa yoksulluk nafakası talebine ilişkin iradesi sorulabilir.

Anlaşmalı boşanma davasında avukat şart mı?

Avukatla çalışma zorunluluğu yoktur; ancak protokolün yasalara ve yerleşik uygulamaya uygun düzenlenmesi, duruşmanın tek celsede sorunsuz tamamlanmasının ön koşuludur. Beylikdüzü anlaşmalı boşanma avukatı desteği, protokolün eksiksiz hazırlanması ve olası hak kayıplarının önlenmesi bakımından tavsiye edilir.

Bu içerik, Avukat Kürşad Arı tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler hukuki danışmanlık niteliği taşımadığı gibi avukat–müvekkil ilişkisi de oluşturmaz. Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde farklı dinamikler barındırdığından, içerikte aktarılan bilgiler somut olayın koşullarına göre değişebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için konu hakkında bir avukattan hukuki destek almanız önerilir.