
Kamu görevlisine hakaret suçu, özellikle polis, jandarma, zabıta, öğretmen veya mahkeme görevlilerine yönelik söz ve davranışlar nedeniyle en sık soruşturma açılan ceza suçlarından biridir. Birçok kişi yalnızca sinir anında söylenen sözlerin suç oluşturmayacağını düşünse de, kamu görevlisine görevi nedeniyle yöneltilen ifadeler ağır cezai sonuçlara yol açabilmektedir. Bu yazıda; kamu görevlisine hakaret suçu nedir, cezası ne kadardır, para cezasına çevrilebilir mi, sicile işler mi ve sosyal medyada işlenmesi halinde sonuçları nelerdir soruları güncel mevzuat ve Yargıtay kararları ışığında ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Kamu görevlisine hakaret suçu ve cezası Türk Ceza Kanunumuzun 125/3-a maddesinde düzenlenmiştir. Failin hakaret içeren sözleri veya fiili hareketini sadece kamu görevlisine yöneltmesi; Kamu görevlisine hakaret suçunun oluşumu için yeterli olmayıp, ayrıca hakaret suçunun kamu görevlisinin görevinden dolayı işlenmesi gerekmektedir. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunun ceza alt sınırı 1 yıldır. Fiilin ayrıca suç olarak tanımlanmasında genel amaç diğer hakaret suçlarında olduğu gibi kişilerin şeref ve haysiyetleri ile saygınlıklarının korunmasıdır. Bununla beraber ayrıca kamu düzeninin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi de amaçlanmıştır.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Cezası
Hakaret suçunun TCK 125/1 maddesi kapsamında işlenmesi ve TCK 125/3 maddesinde yer alan nitelikli hallerin söz konusu olmaması halinde fail için öngörülen ceza; Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezadır. Ancak suçun TCK 125/3-a maddesi kapsamında kamu görevlisine görevinden dolayı işlenmesi durumunda ceza alt sınırı en az 1 yıl olarak belirlenmiştir. Bu durumda Kamu görevlisine hakaret suçunun cezasını 1 yıl ile 2 yıl arasında hapis cezası veya adli para cezası olarak belirtmemiz yerinde olacaktır. Yazımızın asıl konusunu kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçu olması nedeniyle, suçun unsurları ile hakaret sayılabilecek söylem ve fiiller hakkında detaylı bilgilere değinmeden önce Türk Ceza Kanunumuza göre kamu görevlisinin tanımı yaparak devam edelim.Kamu Görevlisi (TCK 6/1-c)
Kamu görevlisi tanımı Türk Ceza Kanunumuzun tanımlar başlığı altında 6/1-c maddesinde yapılmıştır. Yapılan tanıma göre; Kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi kamu görevlisi olarak kabul edilir. Yapılan bu tanımdan da anlaşılacağı üzere Türk Ceza Kanunumuza göre kamu görevlisi 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımı yapılan kamu görevlisinden daha geniş bir kapsama sahiptir. Örneğin yapılan bu tanıma göre, esnaflık yapan bir kişinin mahkemede tanık olarak dinlenmesi kamusal faaliyetin yürütülmesi olarak değerlendirilir. Tanığa, yapmış olduğu bu tanıklık görevinden dolayı duruşma anında veya sonrasında fark etmeksizin hakaret suçunun işlenmesi halinde fail hakkında kamu görevlisine hakaret suçu nedeniyle soruşturma yapılacaktır. Failin hareketinin TCK 125/3-a maddesi kapsamında değerlendirilebilmesi için mağdurun hakaret suçunun işlediği anda görevi başında olup olmamasının bir önemi yoktur. Görüldüğü gibi ve TCK 6 maddesinde yapılan tanımdan da anlaşılacağı üzere kişinin sürekli bir suretle kamu görevlisi olması gerektiği gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Unsurları
- Fail; Fail açısından özgü suç değildir, suçun failinin herkes olması mümkündür.
- Mağdur; Suçun mağduru açından özgü suçtur. Suçun mağduru kamu görevlisi olabilir. (TCK 6/1-c)
- Görev İle Bağlantı; Hakaret suçunun sadece kamu görevlisine işlenmesi failin TCK 125/3-a maddesi ile cezalandırılmasına yeterli değildir. Ayrıca hakaret suçunun kamu görevlisinin görev nedeniyle işlenmesi gerekir.
- Fiil; Diğer hakaret suçlarında olduğu gibi kamu görevlisine hakaret suçunun oluşumu içinde; Mağdurun onur, şeref ve saygınlığını zedeleyebilecek fiil, isnat veya ifadeler söz konusu olması gerekir.
- Manevi Unsur (Kast); Kamu görevlisine hakaret suçu kasten işlenebilen bir suçtur. Suçun taksirle işlenmesi söz konusu olamaz.
Kamu Görevlisine Hakaret Suçunun Özel Görünüş Biçimleri
Kamu Görevlisine Alenen Hakaret Suçu ve Cezası
Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi kamu görevlisine hakaret suçunun oluşumu için mağdurun kamu görevlisi olmakla beraber suçun görevi nedeniyle işlenmesi gerekir. Bu nedenle suçun mağdurunun hakaret suçunun işlediği sırada görevi başında olması gerektiği gibi bir zorunluluk yoktur. Bu husus göze alındığında suçun alenen işlenmesi mümkün hale gelebilmektedir. Aleniyetten söz edebilmek için;- Hakaret suçunun birden fazla kişi tarafından duyulmaya elverişli ortamda işlenmesi gerekir.
- Sosyal medya, internet siteleri veya forum siteleri aracılığı ile işlenin hakaret suçlarında aleniyet unsuru gerçekleşmiş sayılır.
- Aleniyet unsurunun gerçekleşmesi için diğer üçüncü kişilerin fiili öğrenme ihtimalinin bulunması yeterlidir.
Kamu Görevlisine Gıyapta Hakaret Suçu ve Cezası
Kamu görevlisine hakaret suçunun huzurda veya kamu görevlisinin görevini ifa etmiş olduğu işlenmesi zorunlu olmadığından suçun gıyapta işlenmesi de mümkündür. Suçun gıyapta işlenmesi cezada herhangi bir indirim ve daha ağır cezayı gerektiren haller arasında sayılmamıştır. Bu nedenle kamu görevlisine gıyapta hakaret suçu için 1 yıl ile 2 yıl arasında hapis cezası veya adli para cezası öngörülmüştür.Kurul Halinde Çalışan Kamu Görevlilerine Hakaret Suçu ve Cezası
TCK 125/5 maddesi ile hakaret suçunun kurul halinde çalışan kamu görevlilerine yine görevlerinden dolayı işlenmesi halinde; Suç kurulu oluşturan her bir üyeye karşı işlenmiş olarak kabul edilir. Bu durumda fail hakkında TCK 43 maddesinde yer alan “zincirleme suç” hükümleri uygulanır. Fail hakkında kamu görevlisine hakaret suçu nedeniyle zincirleme suç hükümlerinin uygulanması 1/4 ile 3/4 oranlarında ceza artırımı yapılır.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Para Cezasına Çevrilebilir Mi?
Yukarıda da belirttiğimiz gibi kamu görevlisine hakaret suçunun ceza alt sınırı 1 yıl olarak belirlenmiştir. TCK 50 ve devamı maddelerinde de belirtildiği üzere 1 yıl ve daha az süreli hapis cezalarının adli para cezası çevrilmesi mümkündür. Diğer indirim nedenleri göz önüne alındığında TCK 125/3-a maddesi içinde sanık hakkında verilen hapis cezasının para cezasına çevrilmesi mümkün hale gelebilmektedir. Ayrıca mahkeme fiilin ağırlık ve niteliğine göre doğrudan para cezası şeklinde de hüküm kurabilecektir. 1 yıl ve daha süreli hapis cezalarının para cezasına çevrilebilmesi için mahkemece aşağıdaki hususlar dikkate alınarak bir karar verilir.- Failin kişiliği
- Sanığın sosyal ve ekonomik durumu
- Suçun işleniş biçimi
- Yargılama süresince sanığın göstermiş olduğu pişmanlık
Polis İhbar Hattını Arayarak İşlenen Kamu Görevlisine Hakaret Suçu
“İddia, savunma, müştekilerin beyanları, 22/03/2017 tarihli tutanak ve tüm dosya kapsamı uyarınca; sanık K1’in 21/03/2017 tarihinde saat 20:43’te kullandığı N1 numaralı cep telefonu hattından … İl Emniyet Müdürlüğü Muhabere Elektronik Şube Müdürlüğü 155 polis ihbar hattını aradığı, telefona cevap veren müşteki polis memuru K4’a görüşmenin kayıt altına alınıp alınmadığını sorduktan sonra “hepinizin … koyayım benim adım K1 A1 sokak gelip de almazsanız en iyinizin … koyayım ben he,…hakaret etti deyin, demezseniz namussuzsunuz” şeklinde hakaret içeren sözler söylediği, saat 20:59’da sanığın 155 polis ihbar hattını tekrar aradığı, ancak bu aramada telefona cevap veren müşteki polis memuru K3’a yönelik hakaret içerikli herhangi bir söz söylemeyip daha önce küfür ettiğini belirterek gelip kendisini almalarını istediği, sanığın müşteki K4’a yönelik hakaret içerikli sözleri müştekinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle söylediği, bu suretle sanığın üzerine atılı kamu görevlisine karşı görevi nedeniyle hakaret suçunu işlediği anlaşılmıştır.”Aleni Şekilde Kamu Görevlisine Hakaret Suçu (Para Cezası)
“Sanık hakkında kamu Görevlisine Hakaret suçundan yapılan yargılama sonucunda; iddia, savunma, katılan beyanları ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde;” Sanık K5’ın olay tarihinde 2,41 promil alkollü olduğu, N2 plakalı aracı kullanan sanığın yüksek sesle müzik dinleyerek çevreyi rahatsız ettiği, ihbar üzerine kolluk görevlilerinin aracın yanına gittiği, görevlileri gören sanığın aracın farlarını kapattığı, görevlilerin sanığın araçtan inmesini istedikleri, sanığın katılan K3’e “sen kimsin, benden kimlik istiyorsun şerefsiz, s.. git, ben seni yarın açığa aldırırım” dediği, Sanığın karakola getirildiği, bu sırada da katılanın aracını göstererek “bu araç senin değil mi senin işin bitti” diyerek tehdit ve hakarette bulunduğu, daha sonra diğer katılan K1’in sanığa alkol metreyi üfletmeye çalıştığı, sanığın K1’e yönelik olarak da “it seni sinkaf edeceğim, seni yakacağım, sülaleni belleyeceğim” şeklinde sözlerle tehdit ve hakaretlerde bulunduğu, sanığın Kamu Görevlisine Alenen Hakaret eyleminin tüm dosya kapsamından sabit olduğu, sanığın her iki mağdura yönelik hakaret eylemlerini kısa aralıklarla işlemesi nedeni ile hakkında zincirleme hakaret suçundan hüküm kurulmasının gerektiği anlaşılmakla sanığın; Kamu Görevlisine Alenen Zincirleme Hakaret suçundan takdiren alt sınırdan adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, Tavas Asliye Ceza Mahkemesinin 14/03/2019 tarih ve 2017/239 esas, 2019/215 karar sayılı kararı ile sanık hakkında Kamu Görevlisine Hakaret suçundan verilen mahkumiyet hükmünün kaldırılmasına karar verilerek sanık hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1.Sanık K5’ın üzerine atılı katılanlar K1 ve K3’a karşı Kamu görevlisine hakaret suçundan sabit olan eylemine uyan TCK’nun 125/1,3-(a) maddesi gereğince suçun işleniş biçimi, suçun işlenmesinde kullanılan araç, suçun işlendiği zaman ve yer, meydana gelen zarar , failin kastının yoğunluğu, güttüğü amaç ve saik dikkate alınarak takdiren ve tercihen 365 GÜN ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, 2.Aleniyet nedeni ile TCK.nun 125/4 maddesi gereğince sanığın cezasından 1/6 oranında artırım yapılarak 425 GÜN ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, 3.TCK’nun 43/2-1 maddesi gereğince sanığın bir eylemle birden fazla kamu görevlisine hakaret ettiğinden cezası taktiren 1/4 oranında artırılarak 531 GÜN ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, 4.Sanığın geçmişi, sosyal ilişkisi, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışı, cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkisi lehine takdiri hafifletici neden kabul edilerek cezasından TCK’ nun 62/1’inci maddesi gereğince takdiren 1/6 oranında indirim yapılarak 442 GÜN ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA, 5.Başkaca artırım veya indirim yapılmasına takdiren yer olmadığına, 6.CMK’nun 231/6 maddesi gereğince sanığın adli sicil kaydında yer alan kasıtlı suçtan mahkumiyeti nedeni ile sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının uygulanmasına yer olmadığına, 7.Sanığa gün olarak verilen adli para cezası 5237 sayılı TCK’nun 52. maddesi uyarınca günlüğü takdiren 20 TL’den paraya çevrilerek NETİCETEN 8.840,00 TL ADLİ PARA CEZASI İLE CEZALANDIRILMASINA”Kamu Görevlisine Küfür Etmenin Cezası
Kamu görevlisine veya herhangi bir kişiye küfür veya sinkaflı sözler söylemek hakaret suçunu oluşturur. Bu nedenle kamu görevlisine küfür etmenin ceza da yine 1 yıl ile 2 yıl arasında hapis veya adli para cezasıdır.Uygulamada en sık yapılan hata, kamu görevlisine söylenen her sözün eleştiri kapsamında kaldığının sanılmasıdır. Oysa soruşturma dosyalarında görevle bağlantı kurulduğu anda ceza alt sınırı 1 yıl olarak uygulanmaktadır.
Kamu Görevlisine Hakaret Suçu ve Cezası İçin İndirim Nedenleri
- Haksız tahrik indirimi (TCK 29); 1/4 – 3/4
- Takdiri indirim (iyi hal indirimi) TCK 62; 1/6
- Akıl hastalığı (TCK 35); 1/6 – 2/3
- Sağır ve dilsizlik (TCK 33)
Kamu Görevlisine Hakaret Suçunda Yargılama
Kamu görevlisine hakaret suçu cezası üst sınırı itibariyle yargılama görevi Asliye Ceza Mahkemelerine aittir. Yargılama yetkisi ise suçun işlenmiş olduğu yer Asliye Ceza Mahkemesine aittir.Kamu Görevlisine Hakaret Suçunu Oluşturan Söz ve Davranışlar
- Kişinin (kamu görevlisinin) şeref, onur veya saygınlığını zedeleyecek her türlü söz ve davranış
- Kamu görevlisine karşı aşağılayıcı, küçük düşürücü veya değersizleştirici sözler
- Kamu görevlisine karşı somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi
- Kamu görevlisinin mesleki onurunu zedeleyici sözler
- Kamu görevlisine hakaret içeren; paylaşım, sms veya e-posta gönderilmesi
Kamu Görevlisine Hakaret Suçu ve Cezası Özet Tablo
| Hukuki İşlem | Açıklama |
| Suçun Adı | Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret |
| Kanuni Dayanak | TCK m.125/3-a |
| Suçun Temel Unsuru | Hakaretin, kamu görevlisine görevi nedeniyle yöneltilmiş olması gerekir. |
| Öngörülen Ceza | 1 yıldan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| Alt Ceza Sınırı | 1 yıl hapis |
| Adli Para Cezasına Çevrilebilir mi? | Evet (TCK m.50) |
| Şikâyete Tabi mi? | Hayır (re’sen soruşturulur) |
| Uzlaşmaya Tabi mi? | Hayır |
| Basit Yargılama Usulü | Uygulanamaz |
| Görevli Mahkeme | Asliye Ceza Mahkemesi |
| Yetkili Mahkeme | Suçun işlendiği yer mahkemesi |
| Dava Zamanaşımı | 8 yıl (TCK m.66/1-e) |
| Cezanın Ertelenmesi | Şartlar oluşması halinde mümkündür |
| Haksız Tahrik (TCK m.29) | Somut olaya göre uygulanabilir |
| Aleniyet Hali | Varsa cezada artırım yapılır |
| Sosyal Medyada İşlenmesi | Aleniyet kabul edilerek ceza artırılabilir |
Kamu görevlisine hakaret suçu nedeniyle hakkınızda soruşturma başlatılmışsa, ifade verme ve savunma aşamasında yapılacak hatalar telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle sürecin bir İstanbul ceza hukuku avukatı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
SIK SORULAN SORULAR
Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Para Cezası Ne Kadardır?
Türk Ceza Kanunumuzda yer alan diğer suçlarda olduğu gibi kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret suçunda da genel geçerli bir para cezası miktarı belirlenmemiştir. Hapis cezasının para cezasına çevrilmesi şeklinde hüküm kurulması halinde mevcut miktarlar üzerinden hesaplama yapılmaktadır. Doğrudan para cezasına hükmedilmesi durumunda ise kişinin sosyal ve ekonomik durumu dikkate alınarak adli para cezası belirlenir. Bu nedenle kesin bir para cezası miktarı belirtmemiz olanaksızdır.Kamu Görevlisine Hakaret Ön Ödeme Mi?
Hayır herhangi bir suçtan dolayı soruşturma aşamasında ön ödeme yapılabilmesi için öncelikle suçun sadece adli para cezasını gerektiren bir suç olması ve aynı zamanda ceza üst sınırı 6 ayı aşmaması gerekir. Bu nedenle kamu görevlisine hakaret suçu için ön ödeme yapılması mümkün değildir.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu ve Cezası Sicile İşler Mi?
Evet, yapılan yargılama sonucunda hapis cezası veya adli para cezası yönünde herhangi bir adli ceza şeklinde hüküm kurulması halinde kamu görevlisine hakaret suçu ve cezasına ilişkin bilgilerde hükümlünün adli sicil kaydında yer alır. Kamu Görevlisine Hakaret Suçundan Dava Açılmış Ne Yapmalıyım? Hakaret suçunu oluşturabilecek fiil ve davranışlar ile eleştiri arasındaki ayrımının yapılması failin hukuki statüsünün belirlenmesi için oldukça önemlidir. Bu konuda Ceza Avukatından destek almanız ve soruşturma aşamasından itibaren vekil aracılığı ile davanın yürütülmesi daha yararlı olacaktır. Bu konuda daha detaylı bilgilere ise “Hakkımda Hakaret Davası Açılmış Ne Yapmalıyım?” başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Şikayete Tabi Mi?
Hayır, kamu görevlisine hakaret suçu şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Suçun öğrenilmesi ile şüpheli hakkında re’sen soruşturma başlatılarak hakaret suçunun unsurlarının oluşması ile birlikte devamında kamu davası açılır. Suçun mağdurunun şikayetçi olup olmaması failin hukuki statüsüne herhangi bir etki yaratmamaktadır.Kamu Görevlisine Hakaret Suçu Uzlaşmaya Tabi Midir?
Hayır kamu görevlisine hakaret suçu şikayete tabi olmadığı gibi uzlaşmaya da tabi değildir. Soruşturma aşamasında veya yargılama aşamasında anık ile suçun mağduru arasında herhangi bir şekilde uzlaşma hükümleri uygulanmaksızın hüküm kurulur.Bu içerik, Avukat Kürşad Arı tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler, hukuki danışmanlık niteliği taşımadığı gibi avukat–müvekkil ilişkisi de oluşturmaz. Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde farklı dinamikler barındırdığından, içerikte aktarılan bilgiler somut olayın koşullarına göre değişebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için konu hakkında mutlaka bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Av. Mustafa Kürşad Arı
İstanbul doğumlu olan Av. Mustafa Kürşad Arı, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlamış, ardından İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. İstanbul Barosu’na bağlı olarak avukatlık stajını tamamlamış; halen Beylikdüzü’nde kurucusu olduğu hukuk bürosunda serbest avukat olarak hizmet vermektedir.
Ağırlıklı olarak boşanma davaları ve ceza hukuku alanlarında çalışan Av. Mustafa Kürşad Arı, aile hukuku ve ağır ceza davalarında edindiği tecrübe ile öne çıkmaktadır. İstanbul Barosu nezdinde CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu) kapsamında da görev almaya devam etmekte; hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma ilkeleri doğrultusunda müvekkillerine profesyonel hukuki destek sunmaktadır.
Av. Mustafa Kürşad Arı
İstanbul doğumlu olan Av. Mustafa Kürşad Arı, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlamış, ardından İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. İstanbul Barosu’na bağlı olarak avukatlık stajını tamamlamış; halen Beylikdüzü’nde kurucusu olduğu hukuk bürosunda serbest avukat olarak hizmet vermektedir.
Ağırlıklı olarak boşanma davaları ve ceza hukuku alanlarında çalışan Av. Mustafa Kürşad Arı, aile hukuku ve ağır ceza davalarında edindiği tecrübe ile öne çıkmaktadır. İstanbul Barosu nezdinde CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu) kapsamında da görev almaya devam etmekte; hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma ilkeleri doğrultusunda müvekkillerine profesyonel hukuki destek sunmaktadır.