Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası (TCK 158)

Aralık 22, 2025 · Ceza Hukuku · Yazar Av. Mustafa Kürşad Arı

Nitelikli dolandırıcılık suçu, Türk Ceza Kanunu’nda en ağır yaptırımlara bağlanan malvarlığı suçlarından biridir. Bu suçtan yargılanan kişiler açısından hapis cezası, tutuklama ve ağır ceza mahkemesinde yargılanma riski söz konusudur. Bu rehberde, TCK 158 kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunun şartlarını, cezasını, indirim ve artırımlarını, uygulamadaki yargı kararları ışığında detaylı şekilde ele alıyoruz.

Nitelikli Dolandırıcılık Ne Demek?

Nitelikli dolandırıcılık suçu unsurları bakımından basit dolandırıcılık suçu unsurları arasında önemli bir fark yoktur. Her iki durumda da fail aldatıcı fiil, davranış veya sözlerle kendisine veya bir başkasına yarar sağlama amacıyla hareket etmektedir. İşte nitelikli dolandırıcılık suçunu basit dolandırıcılıktan ayıran en önemli özellik failin suçun işlemesi sırasında kullanmış olduğu tekniklerdir. Bu seçimlik hareket sonucu mağdur çok daha kolay aldatılabildiği gibi uğranılan zararda daha fazla olabilmektedir. Dolandırıcılık suçunu nitelikli hale getiren durumlar özetle aşağıdaki gibidir. 

• Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi
• Kişinin içinde bulunduğu zor durum veya şartlardan yararlanarak
• Kişinin algılama yeteneğinden yararlanarak
• Kamu kurum ve kuruşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vasıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç kullanılarak
• Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına
• Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle
• Basın yayın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanarak
• Tacir veya şirket yöneticisi ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında
• Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması şeklinde
• Banka veya diğer kredi kurumlarına tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla
• Sigorta bedelini almak maksadıyla
• Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle

Yukarıda sıralamış olduğumuz tüm bu seçimlik hareketlere uygun bir şekilde hazırlanmış yargı kararlarına yazımızın sonunda; “Nitelikli Dolandırıcılıkta Emsal Kararlar” başlığı altında ulaşabilirsiniz. 

Nitelikli dolandırıcılık suçu, basit dolandırıcılık suçuna göre daha ağır yaptırımlar içermektedir. Basit dolandırıcılık suçunun unsurları ve cezaları hakkında detaylı bilgi için Dolandırıcılık Suçu ve Cezası içeriğimizi inceleyebilirsiniz.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezası

Yukarıda sıralamış olduğumuz durumlardan da anlaşılacağı üzere farklı birçok fiil ve davranış suçun konusunu oluşturabilir. Failin eylemi sıralamış olduğumuz bu fiiller ile örtüşmesi halinde; 3 yıl ile 10 yıl arasında hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası düzenlenmiştir. 

Nitelikli Dolandırıcılık suçu ve Cezası İçin Ağırlaştırıcı Nedenler

Nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası belirlenirken sadece bu durumlar dikkate alınmaz. Ayrıca mağdurun konumu, suçun işlenmesi sarasında kullanın araç ve gereçler hatta örgütlü dolandırıcılık şeklinde cezada artırım nedenleri düzenlenmiştir.  Dolandırıcılık suçunun; 

• TCK 158/1-e; Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık
• TCK 158/1-f; Bilişim sistemlerin, banka veya kredi kurumlarının araç kullanılması suretiyle dolandırıcılık
• TCK 158/1-j; Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla dolandırıcılık,
• TCK 158/1-k; Sigorta bedelini almak maksadıyla dolandırıcılık,
• TCK 158/1-l; Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle dolandırıcılık,

Suçlarının gerçekleşmesi Halide yukarıda belirtmiş olduğumuz ceza alt sınırı 4 yıldır. Arıca suçun bu şekillerde işlenmesi halinde takdir edilecek olan adli para cezası menfaatin 2 katından az olamamaktadır. 

Üç veya Daha Fazla Kişi İle Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası

Gerek TCK 157 maddesinde yer alan basit dolandırıcılık, gerekse TCK 158 maddesinde yer alan nitelikli dolandırıcılık suçlarının 3 veya daha fazla kişi ile işlenmesi cezada bir çeşit artırım nedenidir. Yukarıda belirtmiş olduğumuz hallerde ve suçun 3 veya daha fazla kişi tarafından işlenmesi durumunda failler hakkında verilecek olan hapis cezası yarı oranında artırılır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Örgüt Faaliyetleri Kapsamında İşlenmesi

Nitelikli dolandırıcılık suçlarının en ağır şekli suçun örgüt faaliyetleri kapsamında işlenmesidir. Bu durumda ise failler hakkında verilecek olan cezalarda 1 kat oranında ceza artırımı yapılır. 

Daha Hafif Cezayı Gerektiren Haller

Yazımızın ilerleyen bölümlerinde daha detaylı değineceğimiz indirim nedenleri haricinde; dolandırıcılık suçlarının hukuki bir alacağı tahsili amacıyla işlenmesi halinde fail hakkında öngörülen ceza 6 ay ile 1 yıl arası hapis veya adli para cezasıdır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunda Cezada İndirim Nedenleri

Hukuk sistemimizde farklı koşullar altında farklı oranlarda cezada indirim nedenleri düzenlenmiştir. Bu indirim nedenleri fail hakkındaki asıl cezanın belirlenmesinde önemlidir. Dolandırıcılık suçları için uygulanması mümkün cezada indirim nedenleri, şartları ve oranlarını aşağıdaki gibi özetleyebiliriz. 

Suça Teşebbüs

• Kural olarak dolandırıcılık suçlarında haksız menfaatin tamamlanması ile suç tamamlanmış olur. Ancak diğer suç olarak tanımlanmış fiillerde olduğu gibi failin suçu gerçekleştirmeye elverişli hareketler ile başlamasına rağmen menfaati temin edemeden kendi elinde olmayan nedenlerle yakalanması halinde suça teşebbüs kabul edilir. 
• Teşebbüs halinde hakimin takdirine göre fail hakkında verilecek olan cezada 1/4 ve 3/4 oranları arasında ceza indirimi yapılır.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası İçin Etkin Pişmanlık

• Mal varlığına karşı işlenen suçlarda etkin pişmanlık, mağdurunun zararının tamamen veya kısmen tazmin edilmesi ile uygulanması mümkün bir cezada indirim nedenidir.
• Soruşturma aşamasında failin etkin pişmanlık göstererek failin zararının kısmen veya tamamen tazmin edilmesi halinde 2/3,
• Yargılama aşamasında etkin pişmanlık gösterilmesi halinde ise 1/2’e varan oranlarda ceza indirimi yapılır.
• Etkin pişmanlığın mağdurun zararının kısmen (tamamı değil) tazmin edilmesi halinde fail hakkında yukarıda belirtmiş olduğumuz cezada indirim nedenlerinin uygulanabilmesi için mağdurun rızası aranır.

Yaş Küçüklüğü

• 15 – 18 yaş aralığı için; 1/3,
• 12 – 15 yaş aralığı için ise 1/2 oranında ceza indirimi yapılır
• Diğer suçlarda olduğu gibi nitelikli dolandırıcılık suçu için 12 yaş küçüklerin cezai sorumlulukları yoktur. 

Akıl Hastalığı

• Akıl hastalığı nedeniyle failin kusur yeteneği azalmış ise 1/6 oranına kadar indirim
• Failin akıl hastalığı nedeniyle kusur yeteneği yok ise fail hakkında cezai hüküm yerine güvenlik tedbirleri uygulanır.

Haksız Tahrik

• Dolandırıcılık suçları için haksız tahrik indirimlerinin uygulanması sık karşılaşılan bir durum değildir. Ancak nadir de olsa haksız tahrik şartları oluşması ile fail hakkında ceza indirimi uygulanabilir. 
• Haksız tahrikin nitelik ve ölçüsüne göre 1/4 ile 3/4 oranları arasında ceza indirimi yapılır.

İyi Hal İndirimi (Takdiri İndirim)

• Yapılan yargılama sırasında failin tutumu, pişmanlık gösterip göstermediği, daha sonra suç işlemeyeceği yönünde oluşan kanaat gibi durumlar varlığı halinde iyi hal indirimi uygulanır.
• Diğer suçlarda olduğu gibi nitelikli dolandırıcılık suçu içinde haksız iyi hal indirimi 1/6 oranında uygulanabilir. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Soruşturma Usulü

Mal varlığına yönelik bir suç olmasının yanında nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası aynı zamanda kamu güvenini zedeleyecek nitelikte bir suçtur. Soruşturma usulü bakımından ceza kanunumuzda yer alan diğer suçlardan ayrı bir usulü tabi değildir. 5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunumuzda yer alan hükümlere göre soruşturma yapılır. Şüpheli hakkındaki soruşturma süreci genel hatları ile aşağıdaki şekildedir. 

Nitelikli dolandırıcılık suçları ağır ceza mahkemelerinde görülen ve uzun hapis cezalarıyla sonuçlanabilen davalardır. Bu nedenle soruşturmanın ilk aşamasından itibaren ceza hukuku alanında deneyimli bir avukattan destek alınması hayati önem taşır.

Soruşturmanın Başlaması

Nitelikli dolandırıcılık suçları şikayete tabi bir suç olmadığı için Cumhuriyet Savcısı tarafından suçu öğrenilmesi ile birlikte re’sen soruşturma açılır. Ancak suçun mağdurunun bu konuda şikayet hakkını kullanması önemlidir. Suçun mağdurunun elinde bulunduğu deliller ile birlikte Cumhuriyet Savcılığına şikayette bulunması failin daha hızlı bir şekilde tespitinde oldukça etkilidir. 

Görevli ve Yetkili Cumhuriyet Savcılığı

Nasıl ki herhangi bir suçtan yargılama yetkisi suçun işlenmiş olduğu yer mahkemesi ile soruşturulması içinde görevli Cumhuriyet Savcılığı suçun işlenmiş olduğu yer mahkemesidir. Dolandırıcılık suçların genellikle menfaatin temin edilmiş olduğu yer mahkemesi ve savcılığı yetkili yargı birimi olarak belirlenmektedir.  Özellikle bilişim sistemlerini ilgilendirmesi nedeniyle birçok adliyede benzer suçların soruşturulması için özel olarak “bilişim suçları soruşturma bürosu” oluşturulmuştur. TCK 158/1-f maddesi kapsamında değerlendirilen suçların soruşturmaları da daha çok yetkili Cumhuriyet Savcılığı bilişim suçları soruşturma bürosu tarafından yürütülmektedir. 

Delillerin Toplanması

Soruşturma sürecinin en önemli aşaması delillerin toplanmasıdır. Zira bu aşamada nitelikli dolandırıcılık suçu unsurlarının tam olarak oluşup oluşmadığı ve şüphelinin kimliğinin tespit edilmesi gibi soruşturma ve yargılama sürecine etki edecek önemli hukuki işlemler yapılır.  Delillerin toplanmasından sonra ve şüphelinin bu konudaki savunması alındıktan sonra suçun unsurlarının oluştuğunun ve suçun şüpheli tarafından işlendiğinin anlaşılması ile kamu davası açılarak yargılama sürecine geçilir. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçunda Yargılama Aşaması

• Görevli mahkeme; Ağır Ceza Mahkemesi
• Yetkili mahkeme; Suçun işlenmiş olduğu yer Ağır Ceza Mahkemesi

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Paraya Çevrilir Mi?

Yukarıda da belirttiğimiz gibi nitelikli dolandırıcılık suçu cezası; 

• 3 yıl ile 10 yıl arasında hapis cezası ile
• 5.000 güne kadar adli para cezasıdır.

Nitelikli Dolandırıcılık Cezası Para Cezasına Çevrilebilir mi?

• Hüküm kısa süreli hapis cezası şeklinde olmalıdır (1 yıl ve daha az)
• Mahkemece sanığın yargılama aşamasında pişmanlığı konusunda takdir oluşmalıdır.
• Sanığın sosyal ve ekonomik durumu para cezasına çevrilmeye uygun olmalıdır. 
• Mahkeme hakimi takdirini bu yönde kullanmalıdır. 

Görüldüğü gibi herhangi bir suçtan yapılan yargılama sonucunda hapis cezasının para cezasına çevrilebilmesi için en önemli koşul hapis cezasının süresidir. Kural olarak 1 yıl üzerindeki hapis cezalarının para cezasına çevrilmesi mümkün değildir. Nitelikli dolandırıcılık suçu cezası alt sınırı 3 yıl olup, yukarıda detaylarını belirtmiş olduğumuz indirim nedenlerinin uygulanması sonrasında dahi genellikle bu sürenin 1 yıldan az olması pek mümkün değildir. Her ne kadar TCK 158 ve TCK 157 maddeleri için para cezasına çevirmenin önünde bir engel bulunmasa da suçun alt sınırının buna elverişli olmadığını söyleyebiliriz. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Cezasının Ertelenmesi

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum olmasa da; zaman zaman suçun ertelenmesi konusunda gerekli şartların oluştuğu görülmektedir. Bunun için öncelikle aşağıdaki koşulların birlikte bulunması gerekir. 

Hapis Cezasının Ertelenmesi Şartları

• Hüküm 2 yıl ve daha az süreli hapis cezası olmalıdır. (18 yaşından küçükler ve 65 yaşından büyükler için 3 yıl)
• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan 3 ay ve daha fazla süre ile hapis cezası ile hüküm giymiş olmaması gerekir. 
• Suçtan sonra mağdurun zararının giderilip giderilmediği, suçun işleniş biçimi ve sanığın yargılama aşamasındaki tutum ve davranışları dikkate alınarak ileride bir daha kasıtlı bir suç işlemeyeceği yönünde mahkemece kanaat oluşması gerekir. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Unsurları

Suçun unsurlarının oluşmasında aldatma fiili ile birlikte menfaat öne çıksa da sağlıklı bir yargılama aşaması için diğer unsurlar hakkında da kısaca bilgi sahibi olmamızda fayda vardır. 

Suçun Faili

• Fail açısından özgü nitelik taşımaz.
• Suçun failinin herkes olması mümkündür.

Suçun Mağduru

• Suçun mağduru genellikle gerçek kişiler olsa da tüzel kişiliklerin de mağdur olması mümkündür. 
• Kamu kurumları, bankalar veya diğer tüzel kişilikler nitelikli dolandırıcılık suçunda mağdur sıfatını taşıyabilirler. 

Hileli Davranış

• Suçun temel unsurunu hileli davranışlar oluşturur.
• Bu hileli davranışlar mağduru aldatabilecek derecede olmalıdır. 
• Fail tarafından bu hileli davranış ile mağdurun denetim imkanı tamamen ortadan kaldırılmalı veya kısıtlanmalıdır. 

Zarar ve Menfaat Unsuru

• Dolandırıcılık suçu nedeniyle mağdurun veya 3. Bir kişinin malvarlığında ekonomik açıdan bir azalma meydana gelmelidir. 
• Bu hileli davranışlar ile fail kendisine veya bir başkasına yarar sağlamış olmalıdır. (Nedensellik Bağı)
• Zarar doğrudan para şeklinde olabileceği gibi ekonomik olarak ölçülebilir nitelikte olmalıdır. 

Kast Unsuru

• Dolandırıcılık suçları niteliği itibariyle taksirle işlenebilen bir suç olmadığı için fail yukarıda belirtmiş olduğumuz hileli davranışları haksız menfaat temin etmek için gerçekleştirmiş olmalıdır. 

Nitelikli dolandırıcılık suçu unsurları belirlenirken genellikle TCK 157 ve TCK 158 maddesinde yer alan suça ilişkim tanımlamalar dikkate alınır. Ancak suçun unsurlarının belirlenmesinde bu konuda verilmiş yargı kararları önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle suçun unsurları hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmanız için yazımızın ilerleyen bölümünde paylaşacağımız nitelikli dolandırıcılıkta emsal kararlar başlığımızı mutlaka incelemenizi tavsiye ederiz. 

Sık Sorulan Sorular

Nitelikli Dolandırıcılıktan Ceza Alanlar Devlet Memuru Olabilir Mi?

Hayır, nitelikli dolandırıcılık suçu (TCK 158) ile birlikte basit dolandırıcılık suçu (TCK 157) gerek 657 sayılı devlet memurları kanunumuz gerekse Anayasamız da yüz kızartıcı suçlar arasında sayılmıştır. Bu nedenle ceza miktarına bakılmasızın bu suçlardan hüküm giyilmesi halinde hükümlünün cezasını infaz etmiş olsa dahi devlet memurluğuna atanması mümkün değildir. 

Nitelikli Dolandırıcılıkta Zararın Karşılanması

Nitelikli dolandırıcılıkta zararın karşılanması sanık hakkında ciddi cezai indirimlerine imkan tanır. Şöyle ki; sanığın soruşturma aşamasında zararın karşılanması halinde 2/3, yargılama aşamasında karar verilmeden önce kararın karşılanması halinde ise 1/2 oranlarına kadar ceza indirimi yapılır. 

Nitelikli Dolandırıcılıkla Suçlanıyorum Ne Yapmalıyım?

Nitelikli dolandırıcılıkta emsal kararlar bölümümüzde daha net anlaşılacağı üzere suçun unsurları failin seçimlik hareketlerine göre değişiklik göstermektedir. Şayet nitelikli dolandırıcılık suçu işe suçlanmanız halinde öncelikle bu unsurların oluşmadığı yönünde savunma yapmanız gerekir. Herhangi bir suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı yönünde etkili ve hukuki bir savunma yapabilmek için, ceza avukatı, ağır ceza avukatı veya zaman zaman dolandırıcılık avukatı olarak dahi tabir edilen hukukçu avukatlardan destek almanız her zaman yararınıza olacaktır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Ağır Ceza Mı?

Evet nitelikli dolandırıcılık suçundan yapılacak olan yargılamalar basit dolandırıcılık suçundan farklı olarak Ağır Ceza Mahkemelerinde görülen davalardır. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Kaç Celse Sürer?

Ceza avukatı olarak bunun için önceden kesin bir süre belirtmemiz neredeyse imkansızdır. Herhangi bir ceza davasının kaç celse süreceği veya ne kadar sürede karara bağlanacağı konusuna etki eden birçok unsur vardır. Ancak İstanbul Ağır Ceza Avukatı olarak mesleki tecrübelerimize dayanarak ortalama nitelikli dolandırıcılık suçunun 3 – 6 celse sürdüğünü söyleyebiliriz. 

Nitelikli Dolandırıcılıkta Uzlaşma Nasıl Olur?

Nitelikli dolandırıcılık suçu uzlaşmaya tabi suçlar arasında yer almaması nedeniyle suçun mağduru ve faili arasında uzlaşma hükümleri uygulanmaz. Fail ile mağdur arasında zararın giderilmesi şeklindeki bir uzlaşma sadece cezada indirim nedenidir. 

Nitelikli Dolandırıcılıktan Beraat Edilir Mi?

Kişi hakkında sadece iddianame düzenlenmesi veya atılı suçlamadan yargılanması hüküm giyeceği sonucunu doğurmaz. Gerekli şartların oluşması ise birlikte hakaret suçundan beraat edilmesi mümkün olduğu gibi, nitelikli dolandırıcılık suçundan da beraat edilmesi hatta, çok daha ağır yaptırımı olan kasten öldürme suçundan da beraat edilmesi mümkündür. Nitelikli dolandırıcılık suçlarında; Genellikle suçun unsurlarının oluşması veya suçun fail tarafından işlenmediğinin anlaşılması şeklinde beraat kararı verildiğine şahit olmaktayız. 

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu ve Cezası İçin Özet Bilgiler

SUÇA İLİŞKİN ÖZELLİK	YAPTIRIM
Ceza Alt Sınırı	3 Yıl + 5.000 Güne Kadar Adli Para Cezası (TCK 158/1-e,f,k,j, l Hariç)
Ceza Üst Sınırı	10 Yıl + 5.000 Güne Kadar Adli Para Cezası (Örgütlü Suçlar Hariç)
3 ve Daha Fazla Kişi İle Dolandırıcılık	1/2 Oranında Ceza Artırımı
Örgütlü Dolandırıcılık	1 Kat Oranında Ceza Artırımı
Adli Para Cezası	5.000 Güne Kadar
Yargılama Görevi	Ağır Ceza Mahkemesi
Zamanaşımı Süresi	15 Yıl

 

Nitelikli Dolandırıcılıkta Emsal Kararlar

Nitelikli dolandırıcılık suçu ve cezası belirlenirken ve suçun unsurları tespit edilirken çoğunlukla bu konudaki emsal kararlar belirleyici olmaktadır. 

Fal Bakmak / Büyük Yapmak Dolandırıcılık Suçunu Oluşturur (TCK 158/1-a)

Sanık K3’in, mağdur K1’e fal baktıktan sonra onda domuz büyüsü olduğunu, bu büyüden kurtarabileceğini, bunun için büyü bozma işlemi yapması gerektiğini ve karşılığında 5.000 TL para alacağını söylediği, K1’ın bu miktarı fazla bulması üzerine sanık K3’in 3.000 TL’ye büyüyü bozabileceğini, ödemeyi taksitlerde yapabileceğini aksi takdirde kendisindeki cinleri de ayrıca mağdura musallat edeceğini ve daha kötü olabileceğini söylediğini, mağdurun da düşüneyim diyerek yanından ayrıldığını, aradan bir hafta geçtikten sonra mağdurun kendisini kötü hissetmesi, ellerinin ve ayaklarının titremeye başlaması üzerine eşine K3 ablaya gidelim daha kötü oldum dediği gece saat 22:00 sıralarında K3’in evine gittiği, K3’in büyüyü tek başıma çıkaramam K5 isimli kişiyi çağırmam gerekli dediğini ve kendisini cinci hoca olarak tanıtan sanık K5’ın geldiği, mağduru salonun ortasına oturttukları, etrafına mum dizerek mumları yaktıkları, K5’ın su dolu tabakla geldiği, tabağın içine cinlerin isimlerini yazacağı kağıtları atacağını söyleyerek bu kağıtları yakarak su dolu tabağa attığı devamında K5’ın bir eli ile mağdurun ağzını açtığını, bir eli ile mağdurun dilini dışarı çıkarmaya çalıştığı, dili dışarı çıkmayınca, mağdurun önce göğsüne on, on beş kere sonra da on on beş kez beline vurduğu, K5 ve K3’in ”Cin çıkmıyor, önceden para vermediğin için cin çıkmadı.” diyerek müştekiyi evden gönderdikleri ve daha sonra gelmesini istedikleri ancak kendisini gördüğü muamele nedeniyle kötü hisseden mağdurun tekrar yanına gitmediği, bu şekilde sanıkların cin ve cin çıkarma gibi dini inanışlarda yer alan kavramları kullanarak dini inanç ve duyguların istismarı suretiyle mağdur K1’ı fikir ve eylem birliği içerisinde dolandırmaya teşebbüs ettikleri, mağdur K1’ın sanıklara herhangi bir maddi menfaat sağlamaması nedeniyle sanıkların bu eyleminin teşebbüs aşamasında kaldığı, sanıklar K5 ve K3’in müşteki K2’ı da başka bir zaman diliminde kızında bulunan adaptasyon sorununu çözmek ve akrabası K7 ile olan ailevi problemlerini gidermek için büyü yapma konusunda müşteki K2 ile anlaştıkları, dosyada mevcut tape kayıtlarından da anlaşılacağı üzere sanıkların müşteki K2’ye büyü için tütsü, kaplumbağa kabuğu ve içinde bilinmeyen sıvı verdikleri, müşteki K2’nin istemediği şahısları uzaklaştırmak için tersten dua okuyup günaha gireceklerini söyledikleri, bu işlemler sırasında sanıkların talebi üzerine müşteki K2’nin 25/06/2018 tarihinde 39.752 TL ve 14/05/2018 tarihinde 33.137 TL’yi sanık K5’a, 15/01/2018 ve 16/01/2018 tarihlerinde toplam 12.000 TL ile 10/01/2018 tarihinde 3.000 TL parayı da sanık K3’e banka üzerinden gönderdiği, bu suretle sanıkların dua gibi dini kavramları kullanarak müşteki K2’den farklı tarihlerde para alarak maddi menfaat sağlayıp aynı suçu işleme kararı kapsamında zincirleme şeklinde dini inanç ve duyguların istismarı şeklinde dolandırıcılık suçunu işlediklerine dair verilen ilk derece mahkemesinin kararında usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu Eksik İncelemeye Dayalı Bozma Kararı

Dosya kapsamından F1 Bankası ATM’sinde kredi kartıyla işlem yapan kişiye ait kamera kayıtlarındaki ATM görüntüleri ile sanık K2’e ait resimlerin karşılaştırılması neticesinde düzenlenen 19.06.2017 tarihli raporda kamera kayıtlarında görünen ATM’de işlem yapan şahsın sanık K2 olabileceği belirtilmiş iken yine dosyada mevcut Ulusal Kriminal Büro’ya ait 29.03.2018 tarihli raporda ise ATM’de işlem yapan görüntülerdeki şahıs ile sanık K2’e ait fotoğrafların karşılaştırılmasında çene ucu çıkıklığı bakımından şahısların uyumsuz olduklarının belirtilmiş olmasına rağmen her iki rapor arasındaki çelişki giderilmeden sanık K2 aleyhine olan raporun hükme esas alınmış olması, Dairemizce yapılan istinaf incelemesi esnasında temin edilen İş Bankasının 24.07.2020 tarihli yazısı ekindeki sanık K1’e ait hesap ekstresine göre sanık K1’nin kartı ile de F2 Gıda Kuyumculuk isimli işyerinden aynı tarihte 6.000,00 TL tutarında alış veriş yapılmış olduğu da dikkate alınarak soruşturma aşamasında beyanı kolluk tarafından şüpheli sıfatıyla alınmış olan K4’ın kovuşturma aşamasında hem sanık K2’in ve hem de diğer sanık K1’nin kartlarından yapılan harcamalar ile ilgili bilgi ve görgüsüne başvurulmadan, elinde özellikle sanık K1’nin kartı ile yapılan harcamaya dair fatura veya belge olup olmadığı sorulmadan, gerekirse kendisine sanık K2 ve 6.000,00 TL tutarındaki şüpheli alış verişi yapanın bayan olduğunu belirtmesi halinde sanık K1 de teşhis ettirilmeden anılan şahsın vermiş olduğu beyanının hükme esas alınması, yine tanık K4’ın ibraz etmiş olduğu ve dosya arasında fotokopisi bulunan 110178 numaralı fatura üzerinde atılı imzanın kime ait olduğu tanıktan sorularak alışveriş yapan şahsa ait olduğunu beyan etmesi halinde fatura aslının temin edilmeye çalışılarak temini halinde sanık K2’in mukayese imzalarıyla fatura üzerindeki imzaların karşılaştırılmasının yapılması, faturada sanık K2’e atfen yazılı adres ile ilgili araştırma yapılarak söz konusu adres ile sanık K2’in bir ilgi ve irtibatının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, yine sanık K2’e ait F1 Bankasından gönderilmiş olan harcama ekstresinde F3 Kuyumculuk isimli işyerinden yapıldığı görülen alış veriş işleminin yapıldığı F3 Kuyumculuk isimli iş yeri adresinin tespiti ile anılan iş yeri sahibinin sanığın üzerine atılı suç ile ilgili tanık sıfatıyla beyanının alınması, ayrıca tüm sanıkların kartlarını kapattıkları saatlerin ve sanıklara ilgili bankalar tarafından şüpheli alış verişler ile ilgili herhangi bir bildirim yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise hangi saat itibarıyla yapıldığı hususlarının ilgili bankalardan tespiti ile sanıklara atılı eylemin sübutu halinde sanıkların iştirak iradesi ile hareket ettiklerine dair aleyhlerine herhangi bir delil olmadığının da kabul edilmiş olması karşısında her bir sanığın elde etmiş olduğu haksız menfaat miktarı da dikkate alınarak sanıkların hukuki durumlarının takdir ve tayini gerekirken eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm tesisi hukuka aykırıdır. 

Kişinin Algılama Yeteneğinin Zayıflığından Yararlanarak Nitelikli Dolandırıcılık Suçu

Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği’nden alınan 08/04/2019 tarihli heyet raporunda, katılanlar K1 ve K2’in kendilerine karşı işlendiği iddia edilen dolandırıcılık suçuna karşı algılama yeteneklerinin zayıf olduğu tıbbi kanaatine varıldığının bildirildiği görülmüştür. Yukarıdaki anlatılanlar ışığında yapılan değerlendirmede; TCK’nın 157. Maddesinde düzenlenen dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için, failin hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine ve başkasına bir yarar sağlamasının gerekli olduğu, somut olayımızda, sanığın farklı tarihlerde, kendisi gibi işitme – konuşma engelli olan ve dolandırıcılık suçuna karşı algılama yetenekleri zayıf olduğu tespit edilen katılanlara, kendilerine cep telefonundan göstermiş olduğu evi kendilerine uygun fiyata satacağı şeklindeki hileli söz ve davranışlarla kandırıp ev için kredi çekmeleri konusunda ikna ederek ayrı ayrı tarihlerde F1 Bankası Şubesine götürerek kredi çektirdikten sonra paraları banka içerisinde katılanlardan almak suretiyle katılanları dolandırdığı, sanığın, F1 Bankası şubesine giderek katılanların kredi çekmelerine yardımcı olduğu, atılı suçu işlemediği şeklindeki savunmasının dosya içeriğiyle ve hayatın olağan akışı ile uyumlu olmayıp suçtan kurtulmaya yönelik olduğu, sanığın bu şekilde her iki katılana karşı ayrı ayrı kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle dolandırıcılık suçlarını işlediği konusunda tam bir vicdani kanaate varılmıştır. 

Bilişim sistemleri Aracı Kılınarak Nitelikli Dolandırıcılık Suçu

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; sanık savunmaları, katılan ve şikayetçi beyanı, ödeme dekontları, posta çeki hesabı, sanığın aynı mahiyetteki eylemleri sebebi ile aldığı çok sayıdaki mahkumiyet hükümleri ve tüm dosya kapsamına göre, katılan K2 ve şikayetçi K1’in “X1.com” isimli internet sitesi üzerinden yayınlanan ilanlar ile ilgili olarak, belirtilen telefon numarası aracılığı ile sanıkla irtibata geçtikleri, katılan K2’ın dalış bilgisayarı almak üzere 750,00TL, şikayetçi K1’in de X2 almak üzere 825,00TL’ye anlaştıkları, sanık adına kayıtlı olan posta çeki hesabına katılan K2’ın 750,00TL, şikayetçi K1’in ise 425,00TL yatırdıkları, sanıkla bir daha irtibat kuramadıkları ve aldıkları eşyaların kendilerine gönderilmediği, bu şekilde sanığın haksız menfaat elde ettiği olayda, her ne kadar ilk derece mahkemesince sanığın eylemlerinin sübuta erdiği kabul edilerek TCK.nın 158/1-f maddesi gereğince hüküm kurulmuş ise de; Dairemizin 15/05/2017 tarih ve 2017/1149 esas 2017/1207 karar sayılı ilamında belirtildiği üzere sanığa görevsizlik kararı okunmadığı gibi iddianame ve görevsizlik kararında yer almayan TCK’nın 158/1-f maddesi gereğinde hüküm kurulmasına rağmen bu konuda ek savunmasının alınmadığı, bozma ilamı sonrasında da anılan eksikliklerin giderilmesi için yazılan talimat bila ikmal iade edilmesine rağmen ilk dereceli mahkeme tarafından hüküm kurulduğu belirlenerek Dairemizce duruşma açılmış, sanığın eylemlerine TCK’nın 158/1-f maddesinin uygulanması ihtimaline binaen ek savunması alınmış, internet üzerinden verdiği ilanlar ile irtibata geçtiği katılan ve şikayetçiyi hile ile kandırarak ilandaki malları göndereceği intibaını yaratmak suretiyle menfaat temin etmek şeklindeki eylemlerinin bir bütün halinde TCK’nın 158/1-f maddesinde düzenlenen nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu anlaşılmıştır.

⚠️ Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, bilişim yoluyla dolandırıcılıkta suç vasfının yanlış belirlenmesidir. Bu durum, dosyanın ağır ceza yerine asliye cezada görülmesine yol açarak ciddi hak kayıplarına neden olabilir.

Kamu Kurum ve Kuruluşları Zararına Nitelikli Dolandırıcılık Suçu

Katılanlar K8 ve K7 ile tanıklar K9, K11, K10 ve K12’in yerel mahkemede alınan ifadeleri, yerel mahkemece emekli Sayıştay Uzman Denetçileri’nden alınan 06/06/2017 havale tarihli bilirkişi raporu, emanetin 2015/837-2017/384 sıralarında kayıtlı belgelerin asılları, Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesi’nin 22/12/2016 tarihli rapor içeriği, sanığa herhangi bir resmi mutemetlik görevi verilmediğine ilişkin Sakarya Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün 26/07/2019 tarihli yazı içeriği ve tüm dosya kapsamından, Sakarya ili Arifiye ilçesi Gençlik Hizmetleri ve Spor Müdür vekili olarak görev yapan sanığın saha ve spor tesisleri temizlik ihalesi kapsamında yüklenici özel firma elemanları olmaları nedeniyle futbol müsabakalarında görevlendirilmelerinin mümkün olmamasına rağmen K8 ve K7’ı müsabakalarda görevlendirerek K8 ve K7 adına tahakkuk edilen ücretlerden K8’a 985,00 TL. K7’a ise 168,00 TL. eksik ödeme yaptığı, futbol müsabakalarında hiç görev yapmadığı halde K9’e 2.176,00 TL. ücret tahakkukunu sağladığı ve bu ücreti K9’e ödemediği, müsabakalarda hiç görev yapmadıkları halde K10 ve K11’u görev yapmış gibi göstererek her birisine 2.176,00′ şar TL. ücret tahakkuku yapılmasını sağlayarak bu kişiler adına tahakkuk edilen paraları K7, K13 ve K12’e ödediği, sanığın katılan K8’a eksik ödediği, 985,00 TL. yi hakkında soruşturma başladıktan sonra 06/01/2014 ve 17/01/2014 tarihlerinde ödediği, katılan K7’a eksik ödediği 168,00 TL. yi ise soruşturma başladıktan sonra 11/05/2015 tarihinde ödediği, futbol müsabakalarında hiç görev yapmayan K9, K10 ve K11 adına tahakkuk edecek olan görev ücretlerini almak üzere kendisini mutemet tayin ettiklerine dair adı geçen kişilerin imzalarını taklit ederek özel belge niteliğinde olan sahte mutemetlik belgesi düzenlediği, sahte mutemetlik belgesinde bulunan imzaların K9, K10 ve K11’a ait olmadığının Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi Adli Belge İnceleme Şubesi’nin 22/12/2016 tarihli raporu ile tespit edildiği, K9, K10 ve K11 adına tahakkuk eden toplam 6.528,00 TL. yi kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce 12/12/2019 tarihinde Maliye Hazinesine ödediği sabit olup, her ne kadar sanık hakkında Zimmet ve Resmi Belgede Sahtecilik suçlarından cezalandırılması istemiyle Kamu Davası açılmış ise de sanığın Sakarya Valiliği Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından mutemet olarak görevlendirilmemiş olması, futbol müsabakalarında görevlendirme yapılmaması gereken K8 ve K7’ı görevlendirmesi ve K9, K10 ve K11’u futbol müsabakalarında görevlendirmiş gibi bu kişiler adına ücret tahakkuku yapılmasını sağlaması nedeni ile sanığın eyleminin TCK. 158/1-e maddesinde düzenlenen kamu kurum kuruluşlarının zararına olarak nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğu ve sanığın K9, K10 ve K11 adına tahakkuk edecek olan görev ücretlerini almak üzere kendisini mutemet tayin ettiklerine dair adı geçen kişilerin imzalarını taklit ederek düzenlediği sahte mutemetlik belgesinin resmi belge niteliğinde olmadığı bu belgenin özel belge niteliğinde olduğu bu nedenle sanığın bu eyleminin TCK. 207/1 maddesinde düzenlenen özel belgede sahtecilik suçunu oluşturduğu, yukarıda belirtilen gerekçelerle sanığın nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarını işlediği sabit olmasına rağmen yerel mahkeme tarafından sanığın beraatine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan yerel mahkemenin beraat kararının kaldırılarak sanığın nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından cezalandırılmasına karar verilmiştir.