Tek Taraflı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Ocak 5, 2026 · Aile ve Boşanma Hukuku · Yazar Av. Mustafa Kürşad Arı

Eşi boşanmak istemeyen kişiler, tek taraflı olarak boşanma davası açıp açamayacaklarını merak etmektedir. Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğinin sürdürülemez hale gelmesi durumunda, eşlerden birine çekişmeli (tek taraflı) boşanma davası açma hakkı tanımaktadır. Bu yazıda, tek taraflı boşanma davası nasıl açılır, hangi sebeplere dayanılır, hangi deliller gereklidir ve süreç ne kadar sürer soruları ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Büyük hayallerle kurulan evlilikler her zaman sonsuza dek sürmeyebilir. Zaman zaman ortak hayat çekilmez bir hal alabilir, kişiler evlilikten beklediklerini bulamayabilir. Bu gibi durumlarda kişilerin mahkemeye başvurarak boşanmaları gerekmektedir. Ancak içerisinde çatışma, küslük ve anlaşmazlık barındıran boşanma sürelerinde genellikle taraflardan biri çekimser bir tavır takınabilmektedir. Bu noktada diğer taraf “eşim boşanmak istemiyor, yine de boşanmamız mümkün mü?” sorusu ile baş başa kalabilir. Türk Medeni Kanunu taraflardan birinin boşanmaya yaklaşmaması halinde gerçekten boşanmak isteyen diğer tarafı mağdur etmemek için tek taraflı boşanma davası açmayı mümkün kılmıştır. Hukuk camiasında bu hukuki yolun adı çekişmeli boşanma davası olarak nitelendirilmektedir. Bu yazımızda tek taraflı boşanma davası nasıl açılır? Hangi delillere dayanmak gerekir? Dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir? Detaylı olarak inceledik. 

Tek Taraflı Boşanma Nedir?

Ortak bir irade ile evlenme kararı alan çiftler zaman içinde anlaşmazlık yaşarak evliliğini sonlandırmak isteyebilir. Eğer karı koca ikisi de boşanma konusunda istekli ve kararlı ise anlaşmalı boşanma davası ile kısa sürede evliliklerini sonlandırabilirler. Ancak günlük hayatta sıkça gördüğümüz durum eşlerin boşanma sürecinde ciddi bir anlaşmazlık içine düştüğü şeklindedir. Her iki taraf da boşanmak istiyor olsa bile kimin daha kusurlu olduğu konusunda anlaşmazlık yaşayabilmektedirler. Ya da her iki taraf da davayı diğer yanın açmasını isteyebilmektedir. Bazen bir taraf boşanmaya çok istekliyken diğer yan mahkemeye katılmama, sürece etkin bir destek sunmama şeklinde davranışlar sergileyebilmektedir. Bu gibi durumların hepsinde tek bir tarafın kendi hazırladığı dilekçe ile mahkemeye boşanma taleplerini ilettiği dava türüne tek taraflı boşanma denmektedir. Hukuk camiasında bu davanın adı çekişmeli boşanma olarak da bilinmektedir. 

Eş Boşanmak İstemiyorsa Boşanma Davası Açılabilir mi?

Günlük hayatta sıklıkla gördüğümüz örnekler özellikle kusurlu yanın dava açmaya, boşanmaya karşı mesafeli durduğu yönündedir. Bu kişiler boşanmak istemese ile ilişkiden zarar gören yan tek başına boşanma davası açabilir. Tek taraflı boşanma davasında bir davacı bir de davalı olur. Davayı açan kişi davacıdır. Boşanmak istediğini mahkemeye dilekçesi ile anlatır. Davalının bu boşanma sürecine katkı sunmadığını, evlilik birliği içerisinde de kusurlu davranışlar sergileyenin davalı yan olduğunu yine dilekçesinde belirten davacı hukuki süreci tek başına kolayca başlatmış olur. Davayı açan kişinin davasını ispat yükümlülüğü bulunmaktadır. Yani davacı taraf davalının kusurlu davranışlarını, dilekçesinde anlattığı olay ve vakıaları hukuka uygun delillerle mahkemede ispatlayabilmelidir. Boşanma davalarında pek çok olayın tanık delili ile ispat olduğu bilinmektedir. Evliliğe şahit olmuş akrabalar, aile dostları, apartman komşuları bu davalarda tanık sıfatıyla dinlenebilmektedir.

Tek Taraflı Boşanma Davası Hangi Sebeplere Dayanır?

Tek taraflı boşanma davası açmak isteyen kişi kendisinin az kusurlu ya da kusursuz karşı tarafın ise ağır kusurlu ya da tam kusurlu olduğunu ileri sürer. Türk Medeni Kanunu madde 161 ve devamı hükümlerinde kanun koyucu kusur sayılan davranışları sıralamıştır. Özel boşanma nedenleri ile başlayan kanun genel boşanma nedeni ile de her evlilikte birbirinden farklı sayısız olayın var olma ihtimalini göz önünde bulundurmuştur. Öncelikle evlilik birliği içerisinde zina, hayata kast, akıl hastalığı, terk veya haysiyetsiz hayat sürme gibi durumlar mevcutsa kişi özel boşanma sebeplerine dayanarak tek taraflı boşanma davasını açabilir. Ancak bu sayılan nedenler bulunmadığı halde çeşitli nedenlerle ortak hayatın çekilmez olduğuna kanaat getirildiyse genel boşanma nedenleri vasıtasıyla dava açılabilir. Evlilik birliğinin temelden sarsılması nedeniyle tek taraflı boşanma davası açmak mümkündür. Bu sebebe eskiden şiddetli geçimsizlik de denmiştir. Davalı yanın evliliği çekilmez hale getirecek çok çeşitli davranışları kişinin bu davayı açmasını mümkün kılabilir. Örneğin davalının ailesinin evliliğe fazla müdahale etmesi, davalının bu duruma ses çıkarmaması haklı bir boşanma nedenidir. Davalının kişisel bakımına özen göstermemesi, ev işlerine katkı sunmaması, aile birliğini benimsememesi, ev ekonomisini tehlikeye atacak harcamalar yapması gibi çok çeşitli sebepler evlilik birliğini temelinden sarsacak niteliktedir. Özetle en sık karşılaşılan tek taraflı boşanma nedenleri şöyle sıralanabilir:

• Şiddetli geçimsizlik
• Fiziksel veya psikolojik şiddet
• Hakaret, tehdit ve onur kırıcı davranışlar
• Aldatma (zina)
• Özensizlik, umursamazlık, bencillik
• Güven sarsıcı davranışlar

Burada önemli olan, ileri sürülen sebebin evlilik birliğini sürdürülemez hale getirdiğinin ortaya konulmasıdır. Boşanma davalarında hakimin takdir yetkisi bulunmaktadır. Mahkemeye sunulan sebepler ve deliller hakimin süzgecinden ve takdirinden de geçer. Hayatın olağan akışı içerisinde kusur kabul edilecek davranışlarla davacının aşırı hassasiyet gösterdiği noktalar varsa bunlar ayrıştırılırlar.  Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2023/6826 K. 2024/3422 T. 14.05.2024 sayılı kararında:” davalı erkeğin; davacıya fiziksel şiddet uyguladığı, “mal, gerizekalı” şeklinde hakaretlerde bulunduğu, davalının davacının babasına gel kızını al diyerek davacıyı evden ayrılmaya zorladığı, davalının geç saatlerde alkollü olarak eve geldiği bu haliyle ortak hayatın çekilmez hale geldiği ve evlilik birlikteliğinin bu hale gelmesinde davalı erkeğin tam kusurlu olduğu” diyerek bir boşanma davasında birden çok nedene dayanılabildiğini gözler önüne sermektedir. Neticede hakim ortak hayatın çekilemez olduğuna kanaat getirdiğinde boşanma kararı vermektedir. 

Tek Taraflı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Tek taraflı boşanma davası açmak hukuk davaları açarken yürütülen süreçten farksızdır. Öncelikle davayı açan kişinin düzenlediği bir dilekçe olması gerekir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında bu dilekçenin barındırması gereken bazı usul ve şekil kuralları bulunmaktadır. Dava dilekçesi davanın bel kemiğini oluşturur ve en büyük önem bu noktaya verilmelidir. Alanında uzman avukatlardan destek alınarak son derece profesyonel bir dilekçe ile bu sürece başlamak en sağlıklı yöntemlerden biri olarak değerlendirilebilir. Dava dilekçesinde ileri sürülen vakıalara ilişkin deliller de sıralanmalıdır. Varsa tedbir talebi başta olmak üzere tüm talepler dilekçe sonunda yer almalıdır. Dilekçe aşamasını tamamlayan kişi adliyelerde yer alan hukuk ön bürolar aracılığıyla dava açılış işlemlerini tamamlayabilir. Bu sırada yatırması gereken harç ve avanslar da kendisinden alınır. Eğer kişinin ekonomik gücü yoksa dilekçesinde “adli yardım talebi” olduğunu belirtmeli ve davayı açarken bu hususu ilgili personellere bildirmelidir. 

Tek Taraflı Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tek taraflı boşanma davası açılırken doğru yerde ve doğru mahkemede açılması da son derece önemlidir. Ülkemizde hukuk düzeni içerisinde usul kuralları esastan önce gelir. Yani kişi esasında haklı olduğu bir davada usul kurallarını ihlal ederse haklıyken haksız konuma düşerek davasını kaybedebilir. Davalarda görev ve yetki de usul kurallarındandır. Görev ve yetki kamu düzeninden sayıldığı için de önemlidir. Tek taraflı boşanma davalarına bakmakla görevli olan mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla ilgi davaları yürütürler. Yetkili mahkeme için ise davacıya birden çok seçenek sunulmuştur. Kişi davayı ya davalının yerleşim yeri mahkemesinde ya da çiftin son altı ay birlikte ikamet ettikleri yer mahkemesinde açabilecektir. Görev ve yetki hususunda yapılan teknik bir hata davanın sürüncemede kalmasına neden olabilecektir. 

Tek Taraflı Boşanma Davasında Deliller ve Tanıklar

Tek taraflı boşanma davasında davacı davalının kusurlu olduğunu, boşanmak istediğini beyan ederken davalı da iddiaları reddeder. Bu davalarda davacının davasını ispat yükümlülüğü bulunmaktadır. Çekişmeli boşanma davalarında ileri sürülen vakıaların ispatı davanın kabul edilmesi için son derece önemlidir. Davaların kazanılması için deliller ve tanık oldukça önemlidir. Evlilik birliği, hayatın içinde olan süregiden bir yaşam biçimini ifade eder. Evlilik birliğine ilişkin en güçlü deliller genellikle evliliğe şahit olan kişilerin beyanlarıdır. Iş arkadaşları, apartman komşuları, aile dostları boşanma davalarında sıklıkla tanık olarak dinlenir.  Tanık dışında da çekişmeli boşanma davalarında kullanılması mümkün olan çok sayıda güçlü delil mevcuttur. Öncelikle davalının zina, aldatma eylemlerine yönelik iddiaların ispatı için telefon görüşme kayıtları, sosyal medya hareketleri, otel kayıtları mahkemeye sunulmaya elverişlidir. Kişinin ekonomik şiddetine ilişkin iddialar varsa kredi kartı ekstreleri, banka işlemleri, hesap hareketleri gibi ekonomik verilerden destek alınabilmektedir. Akıl hastalığı gibi iddiaların varlığı halinde sağlık kayıtları, doktor raporları davada belirleyici bir rol oynar. Davalının şiddet eylemleri var ise olaya ilişkin darp raporları, emniyet kayıtları, soruşturma ve kovuşturma dosyaları boşanma davasında delil olarak kullanmaya elverişlidir.

Tek taraflı boşanma davası sürecinde hak kaybı yaşanmaması için, sürecin bir boşanma hukuku avukatı tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tek Taraflı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?

Tek taraflı boşanma davaları, anlaşmalı davalara kıyasla daha uzun sürelerde sonuçlanmaktadır. Bunun sebebi taraflar arasında bir uyuşmazlık olmasıdır. Mahkeme delil toplayarak, tanık dinleyerek, uzman görüşüne başvurarak bu uyuşmazlığı çözmeye çalışır. Çekişmeli boşanma davaları ülkemizde ortalama 1-2 yıl kadar sürmektedir ancak verilen bu süre tamamen farazi niteliktedir. Davanın açıldığı mahkeme, ilgili yerdeki dosya yoğunluğu, davadaki iddia ve vakıaların derinliği yoğunluğu gibi pek çok etken unsur dava sürecine etki eder. Örneğin bir tek taraflı boşanma davasında dinlenen tanık sayısının fazlalığı dava sürecini uzatacak niteliktedir. Bir diğer örnek dosyada boşanan çiftin müşterek çocuğunun olup olmaması hususudur. Çocuk sahibi olmayan çiftlerin boşanma süreçleri daha hızlı ilerler zira müşterek çocuk bulunan boşanma dosyaların velayetin düzenlenmesi için ayrı bir inceleme ve araştırma yürütülmesi zorunluluk teşkil eder. 

Tek taraflı boşanmak zor mu?

Tek taraflı boşanma davası anlaşmalı boşanma davalarına kıyasla uzun sürmektedir. Ancak kişi güçlü delillere ve nedenlere sahipse daha zor değildir. Davalar hukuki terimler barındırması, teknik pek çok detaya sahip olması nedeniyle vatandaşlar tarafından zor yürütülmektedir. Bu sorunun önüne geçmek içinse alanında uzman avukatlardan destek almak mümkündür.

Eşim boşanmayı kabul etmezse dava reddedilir mi?

Çekişmeli boşanma davaları davalının boşanma hususunda davacı ile ortak bir fikirde buluşamaması nedeniyle açılır. Bu nedenle davalı boşanmayı kabul etmese dahi tek taraflı boşanma davası açılarak boşanmak mümkün olur. Kimse içinde bulunmak istemediği bir evlilik birliğinde sır davalı boşanmayı kabul etmediği için tutulamaz. Bu durum Anayasal hakların da ihlali niteliğinde olur. Mahkeme evlilik birliğinin temelden sarsıldığına kanaat getirirse davalı boşanmayı kabul etmese dahi davacı davasını kazanır ve boşanmayı başarır.  Sonuç olarak tek taraflı boşanma davası açmak isteyen kişiler kendilerini uzun bir sürecin beklediğini bilmelidir. İyi hazırlanmış ve dava dilekçesi toplanmış kapsamlı deliller ile karşı taraf boşanmak istemese ile evlilik birliğini sonlandırmak mümkündür. Davalar, teknik özellikleri ve uzmanlık gerektirmeleri nedeniyle avukatlar aracılığıyla daha sağlıklı yürütülebilmektedir. Bu nedenle tek taraflı boşanma davası açmak isteyenlerin bu hususta destek almaktan çekinmemesini tavsiye ederiz.