Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme ve Önemi
Boşanma davasında yetkili mahkemenin tespiti, davanın usulden reddedilmemesi için atılması gereken ilk adımdır. Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi, boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkemeyi açık ve net bir şekilde düzenlemiştir. Kanuna göre; “Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.” Bu madde hükmü gereğince, boşanma davası açmak isteyen tarafın elinde üç temel seçenek bulunmaktadır.
Birinci seçenek, davayı açan eşin (davacı) kendi yerleşim yerindeki mahkemede dava açmasıdır. İkinci seçenek, davanın diğer eşin (davalı) yerleşim yerinde açılmasıdır. Üçüncü ve sıklıkla tercih edilen seçenek ise, eşlerin evlilik birliği içerisinde, boşanma davası açılmadan önceki son altı ayda birlikte ikamet ettikleri yer mahkemesidir.
Yetki kuralı, boşanma davalarında “kesin yetki” kuralı değildir. Bu şu anlama gelir: Eğer dava yetkisiz bir yerde açılmışsa, mahkeme bunu kendiliğinden (re’sen) dikkate almaz. Davalı tarafın, davanın başında “yetki itirazında” bulunması gerekir. Eğer davalı, süresi içinde yetki itirazında bulunmazsa, yetkisiz mahkeme yetkili hale gelir ve davaya bakmaya devam eder.
Boşanma davasında yetki hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.
| Ancak sürecin sağlıklı ilerlemesi ve hak kaybı yaşanmaması adına, davanın en başında TMK m. 168’e uygun bir yetkili mahkemede açılması en doğru yaklaşımdır. Özellikle çekişmeli boşanma davalarında, taraflar arasındaki husumet yoğun olduğundan, yetki itirazı sıklıkla gündeme gelmekte ve davanın esasına girilmesi aylar sürebilmektedir. |
Boşanma Davasında Görevli Mahkeme
Boşanma davasında “nerede” sorusu coğrafi yetkiyi ifade ederken, “hangi mahkeme” sorusu görevli mahkemeyi işaret eder. Türk yargı sisteminde aile hukukundan doğan uyuşmazlıklar için özel ihtisas mahkemeleri kurulmuştur.
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun uyarınca, boşanma davalarına bakmakla görevli asıl mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemeleri, boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri gibi konularda uzmanlaşmış hakimlerin görev yaptığı mahkemelerdir.
Ancak, Türkiye’nin her ilçe veya bölgesinde Aile Mahkemesi bulunmayabilir. Adli teşkilatlanma gereği, nüfus yoğunluğunun az olduğu veya iş yükünün yeterli olmadığı yerlerde müstakil bir Aile Mahkemesi kurulmamış olabilir. Böyle bir durumda, boşanma davası Asliye Hukuk Mahkemesine açılır.
| Ancak burada dikkat edilmesi gereken çok önemli bir husus vardır: Asliye Hukuk Mahkemesi, bu davaya “Aile Mahkemesi Sıfatıyla” bakar. Dava dilekçesinde ve mahkeme kararlarında bu sıfatın belirtilmesi usuli bir zorunluluktur. |
Yurt Dışında Yaşayanların Boşanma Davasında Yetkili Mahkeme
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının veya bir tarafı Türk olan çiftlerin boşanma süreci, Türkiye’de yaşayanlara göre bazı farklılıklar gösterir. Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız, boşanma davasını yaşadıkları ülkede açabilecekleri gibi, Türkiye’de de açabilirler. Ancak Türkiye’de dava açılacaksa, yetkili mahkemenin tespiti Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) çerçevesinde belirlenir.Yurt dışında yaşayan taraflar için Türkiye’deki yetkili mahkeme şu sıraya göre belirlenir:
|
| Özetle boşanma davaları, eşlerin yerleşim yeri veya son altı ayda birlikte ikamet ettikleri bölgedeki Aile Mahkemelerinde görülmektedir. Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi ile düzenlenen yetki ve görev kurallarına uygun hareket etmek, davanın usulden reddedilmemesi ve sürecin hızlı ilerlemesi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
Sıkça Sorulan Sorular
1. Boşanma davası için ilk nereye gidilir?
Boşanma davası açmak için öncelikle, yetkili yargı çevresindeki (eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer) adliyeye gidilmelidir. Adliyede bulunan Aile Mahkemesi’ne, eğer o yerde Aile Mahkemesi yoksa Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesi’ne başvurulur. Hazırlanan dava dilekçesi ve gerekli kimlik belgeleri ile birlikte adliyenin tevzi bürosuna başvurularak harç ve masrafların ödenmesiyle dava süreci başlatılır.2. Boşanma davası her yerde açılabilir mi?
Hayır, boşanma davası her yerde açılamaz; Türk Medeni Kanunu bu konuda yetkili mahkemeleri açıkça belirlemiştir. Dava, eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerdeki mahkemede açılmalıdır. Yetkisiz bir yerde açılan dava, karşı tarafın yetki itirazında bulunması durumunda reddedilir ve dosya yetkili mahkemeye gönderilir, bu da sürecin uzamasına neden olur.3. Adliyeye gitmeden boşanma davası nasıl açılır?
Adliyeye gitmeden boşanma davası açmak, UYAP Vatandaş Portal sistemi üzerinden e-imza veya mobil imza kullanılarak mümkündür. Sisteme giriş yaptıktan sonra dava dilekçesi taranıp yüklenerek ve yargılama giderleri online ödenerek dava açılışı gerçekleştirilebilir. Ayrıca, bir avukata noterden boşanma yetkisi içeren vekaletname verilmesi durumunda, tüm süreç avukat tarafından yürütülür ve kişinin adliyeye gitmesine gerek kalmaz.Bu içerik, Avukat Kürşad Arı tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada yer alan bilgiler, hukuki danışmanlık niteliği taşımadığı gibi avukat–müvekkil ilişkisi de oluşturmaz. Her hukuki uyuşmazlık kendi içinde farklı dinamikler barındırdığından, içerikte aktarılan bilgiler somut olayın koşullarına göre değişebilir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak için konu hakkında mutlaka bir avukattan profesyonel hukuki destek almanız tavsiye edilir.
Av. Mustafa Kürşad Arı
İstanbul doğumlu olan Av. Mustafa Kürşad Arı, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlamış, ardından İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. İstanbul Barosu’na bağlı olarak avukatlık stajını tamamlamış; halen Beylikdüzü’nde kurucusu olduğu hukuk bürosunda serbest avukat olarak hizmet vermektedir.
Ağırlıklı olarak boşanma davaları ve ceza hukuku alanlarında çalışan Av. Mustafa Kürşad Arı, aile hukuku ve ağır ceza davalarında edindiği tecrübe ile öne çıkmaktadır. İstanbul Barosu nezdinde CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu) kapsamında da görev almaya devam etmekte; hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma ilkeleri doğrultusunda müvekkillerine profesyonel hukuki destek sunmaktadır.
Av. Mustafa Kürşad Arı
İstanbul doğumlu olan Av. Mustafa Kürşad Arı, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlamış, ardından İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. İstanbul Barosu’na bağlı olarak avukatlık stajını tamamlamış; halen Beylikdüzü’nde kurucusu olduğu hukuk bürosunda serbest avukat olarak hizmet vermektedir.
Ağırlıklı olarak boşanma davaları ve ceza hukuku alanlarında çalışan Av. Mustafa Kürşad Arı, aile hukuku ve ağır ceza davalarında edindiği tecrübe ile öne çıkmaktadır. İstanbul Barosu nezdinde CMK (Ceza Muhakemesi Kanunu) kapsamında da görev almaya devam etmekte; hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma ilkeleri doğrultusunda müvekkillerine profesyonel hukuki destek sunmaktadır.